منابع طبیعی

در پي دعوت انجمن اعضای هیات علمی موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع  و پيگيري مجدانه مهندس درویش ، فيلم"خلوت جنگل" از ساخته هاي فرهاد ورهرام اين مستند ساز برجسته كشور كه به برخي از عوامل تخريب جنگل از جمله بهره برداري و دام موجود در داخل جنگل پرداخته بود، صبح امروز  با حضور حمعي از اعضاي هيات علمي موسسه و تعداد كثيري از كارشناسان و علاقمندان به منابع طبيعي كشور كه از ساير نهادها و سازمانها در اين جمع حضور يافته بودند در تالار اجتماعات موسسه به نمايش گذاشته شد. از جمله نكات مورد توجه اين جلسه علاوه بر حضور چشمگير افراد خارج از موسسه، استقبال شركت كنندكان براي نقد و بررسي اين فيلم بود. اگرچه برخي از كارشناسان به عدم جهت گيري كارگردان به طرح مسئله و واگذار كردن قضاوت نهايي به بينندگان انتقاد داشتند، اما ورهرام را عقيده براين بود كه كارگردان قضاوت نمي كند بلكه واقعيت را به تصوير مي كشد و قضاوت نهايي را به بينندگان واگذار مي كند شايد يكي از دلايل بحث و نظرهاي فراوان اعضاي حاضر در جلسه نيز همين ويژگي فيلم بود. از جمله انتقادات برخي از كارشاسان سازمان جنگلها و مراتع ناديده شدن مسايل و مشكلات حفاظت و احياي جنگل در اين فيلم بود زيرا نظر ایشان براين بود كه فيلم با محتواي كنوني جنگلبانان را مقصر اصلي مي پندارد نكته اي كه دست برقضا در صحبت هاي تهيه كننده فيلم هنگام نمايش در جايي ديگر توسط تماشاگران عادي به زبان آمد. نظر برخي شركت كنندگان نيز بر اين بود كه بهتر است به جاي پرداختن به مسايل مطروحه در فيلم كه از سالها پيش گفته و شنيده مي شود و از بديهيات شده است، از موانع موجود در رسيدن به اهداف و انجام طرحهاي مصوب از جمله طرح صيانت جنگل چنين فيلم هايي تهيه شود و به موانع موجود كه بيشتر در سياستهاي دولتي وجود دارد اشاره شود. به هر حال تهيه چنين فيلم هايي را كه مخصوصا از جمله فيلم هاي سفارشي سازمانها و وزارتخانه محسوب نمي شود بايد به فال نيك گرفت و به سازندگان آنها خسته نباشيد گفت. در اين جلسه  آقاي مهندس نصرتي معاون اسبق سازمان جنگلها و مراتع و رئيس كنوني جامعه جنگلباني و آقاي دكتر رحماني رئيس هيات مديره انجمن اعضاي هيات علمي موسسه و آقاي ورهرام فيلمساز مربوطه براي هدايت برنامه و پاسخ به سئوالات در جايگاه حضور داشتند .  

                                                     ...... ادامه مطلب....

2-4-1-2-‌ كوير و زمين‌هاي نمك دار

                در استان تهران نمونه‌‌اي از چاله‌هاي مزبور را كه توسط كفه‌هاي لاي و نمك پوشيده شده مي‌توان در دشت اشتهارد و حوالي رودخانه شور در اين منطقه مشاهده كرد. اراضي مزبور در حوالي رودخانه شور در حد فاصل بين روستاي كشتارگاه تا شهر اشتهارد ديده مي‌شود. در محدوده مورد بحث گودالي در خط تراز 1150 متر در گذشته ايجاد شده بود كه سرشاخه‌هاي خررود و آبوچاي بهمراه ساير سرشاخه‌هاي فرعي درون آن وارد شده و پخش مي‌گرديده‌اند. با توجه به كيفيت نامناسب آب (در ايستگاه پل آصف‌الدوله كيفيت بسيار بد مي‌باشد) و بار معلق بالاي رودخانه، گودال مزبور توسط سيلت، رس و كفه‌هاي نمك پر شده و دشت كم شيبي را ايجاد كرده‌اند

                                                            ... ادامه مطلب  ....       

۲-4-1-1-4- بدلندهاي حوالي پارچين در ارتفاعات توچال

                در اين محدوده رخساره فرسايشي بدلند در حوالي كوه دوگوش و ارتفاعات شمال روستاي سرخه حصار گسترش يافته است. بدلندهاي اين منطقه نيز طي دوره‌هاي پرباران گذشته تشكيل شده و در حال حاضر با شرايط موجود و در حال طي مراحل تكاملي است كه ذيلاً به روند تكامل كنوني آن پرداخته مي شود.

                                                                                  .......ادامه مطلب.....

2-4-1-1-2- بدلندهاي ارتفاعات جنوب شهر اشتهارد

رخساره فرسايشي بدلند در اين منطقه در ارتفاعات كوههاي گروها‌، قوليان و گوش گوني قابل مشاهده است. ليتولوژي محدوده بدلند از نوع سازند هزار دره و بخش M₁ از نوع شيل، سيلتستون و لايه‌هاي گچ و ايندريت است. بر اساس مطالعات اقليم شدت بارندگي 24 ساعته در اين محدوده (5/7– 7) ميليمتر گزارش گرديده كه با توجه به پايين بودن زمان بارندگي در اين منطقه (كمتر از 24 ساعت) مي‌توان گفت كه رگبارهاي شديد در آن صورت مي‌پذيرد. شيب منطقه (35 – 5) درصد بوده و پوشش گياهي آن فقير و به صورت بوته‌هاي پراكنده با تراكم اندك است (شركت مهندسين مشاور جاماب، 1369). بدلندهاي اين منطقه نيز طي دوره‌هاي پر باران گذشته تشكيل شده و در حال حاضر نيز در حال گسترش و تكامل است. با توجه به موارد فوق مكانيسم توسعه و تكامل بدلند در اين منطقه در حال حاضر به شرح زير مي‌باشد‌:

طي يكسال گذشته آقای دکتر احمدی نژاد رئيس جمهوري اسلامي ايران دو تصميم مهم اتخاذ كرده است اولي مربوط به سهميه بندي بنزين و به نوعي حركت بسمت قيمت واقعي آن و ديگري هدفمند كردن يارانه ها است. اگرچه بسياري از هواداران محيط زيست ايران از هدفمند نبودن تصميمات رئيس جمهور كه وسيله سازمان تحت مديريت مستقيم ايشان يعني سازمان حفاظت محيط زيست ايران در رابطه با مسايل منابع طبيعي و محيط زيست صورت مي گيرد، گله مندند و بارها نيز انتقادات خود را به صور مختلف ابراز داشته اند، اما معتقدم که از تصميمات هدفمند كشوري با لحاظ بررسی های همه جانبه و کارشناسی باید بدرستي حمايت كرد. سالهاي سال است كه مي بينيم و مي دانيم كه در بسياري از توليدات ما چه در زمينه برق، بنزين ، آب، نان و ساير محصولات كشاورزي اسرافهاي غير منطقي و غير معقول صورت مي گيرد محصولاتي كه با مشقت و مرارت توليد مي شود اما به راحتي هدر مي رود. فعلا به مسايل برق و بنزين مصرفي شهروندان كاري ندارم و اين معضل را فقط از جنبه توليدات و ضايعات كشاورزي پي مي گيرم چرا كه تامين امنيت غذايي در كشور آنهم در زمانه حاضر ، كه غذا بعنوان يك اسلحه و اهرم در دست برخي قدرت ها بشمار مي رود از ضروريات كار است. يكي از مهمترين بخش هايي كه در تامين امنيت غذايي نقش اساسي دارد بخش كشاورزي است، زيرا به منظور تامين غذاي مورد نياز جامعه بايد غذا به ميزان كافي و با كيفيت خوب و سالم وجود داشته باشد. در اين راستا كاهش ضايعات يكي از عوامل مهم در افزايش توليد و كاهش واردات محسوب مي شود.

شايد بسياري از افراد مصاحبه چهارشنبه شب( 12/4/87 ) خبرنگار سيماي جمهوري اسلامي ايران را با مسئول آرد و نان كشور ديده باشند آماري كه از وضعيت ضايعات نان در كشور ارايه شد حقيقتا تاسف بار است ايشان بصراحت و تاكيد اعلام كرد كه 30درصد نان توليدي كه از طريق 55 هزار نانوايي كشور به دست مصرف كننده ها مي رسد ضايع شده و دور ريخته مي شود يعني هر سال از 3000 ميليارد يارانه نان حدود هزار ميليارد تومان آن هدر مي رود. توجه داشته باشيد كه اين هدر رفت فقط مربوط به محصول خالصي است كه بصورت نان و مستقيما تحويل مصرف كننده مي شود چنانچه ضايعات مراحل كاشت، داشت و برداشت محصولات نيز به اين رقم اضافه شود آه از نهاد هر ايراني دلسوز بلند مي شود. هرچند آمار ضایعات بخش كشاورزی و دامپروری متفاوت است، ولی برآوردهاي كارشناسي حاكي از اينست كه اين ضايعات بطور متوسط در بخش كشاورزي و زير بخش‌هاي زراعي، باغي، دام و طيور، شيلات و آبزيان بطور متوسط حدود 8/17 درصد مي‌باشد. زير بخش باغباني با 1/28 درصد بالاترين و زير بخش دام و طيور با 1/6 درصد كمترين ضايعات را به خود اختصاص مي‌دهند. چنانچه آمار كل تولیدات بخش كشاورزی 85 میلیون تن در نظر گرفته شود و میانگین ضایعات سالانه كشاورزی در ایران همان 8/17 درصد در نظر گرفته شود، ‌هر سال 3/15 میلیون تن محصول به دلیل كشاورزی سنتی، ‌نبود صنایع تبدیلی و تكمیلی كافی، ‌انبار و سردخانه و روشهای نوین نگهداری، ضایع می‌شود كه اين رقم (بدون در نظر گرفتن ضايعات نان) مي‌تواند تامين كننده غذاي حدود 10 تا 15 ميليون نفر در كشور باشد. چنانچه ارزش میانگین هر كیلوگرم محصول 155 تومان در نظر گرفته شود، ارزش ضایعات محصول هر سال 2 تریلیون و 345 میلیارد تومان (6/2 ميليارد دلار در سال) خواهد بود[1]. تازه اين يك روي سكه است. بايد بدانيم كه بيش از 90 درصد آب استحصالي براي ابياري اين محصولات را بيش از 600 هزار حلقه چاه عميق و نيمه عميق از دل سفره هاي اب زيرزميني بالا مي كشند (جداي از آبهاي سطحي) چاههايي كه بطور شبانه روزي سهم قابل توجهي از انرژي برق و نفت و گاز اين كشور را مصرف مي كنند تا فقط آب را از دل زمين بالا بكشند و تاسف بار تر اينكه 60 تا 65 درصد اين آب استحصالي تا رسيدن به مزرعه از طريق تبخير و نفوذ از دسترس خارج مي شود و در نتيجه محصولاتي كه با راندمان ابياري 30 تا 35 درصد توليد مي شوند به اين سادگي از گردونه توليد و مصرف بهينه خارج مي شوند. جان كلام اينكه اگر قرار باشد فقط به گراني توليدات براي مصرف بهينه يا پرداخت سهم هر كس بفراخور درآمدش توجه شود و فكري براي بهبود سيستمهاي كشاورزي، صنایع تبدیلی و تكمیلی ، ‌انبار و سردخانه و روشهای نوین نگهداری و بالاخره روشهاي پخت نان با كيفيت بهتر  كه مستقيما به دست خانوارها مي رسد، توجه نشود اين ضايعات توليد و مصرف همچنان وجود خواهد داشت.

از اين روست كه سازمان خوار و بار و كشاورزي (FAO) [۲] راههايي را براي جلوگيري از ضايعات مواد غذايي به مسئولان و تامين كنندگان مواد غذايي دولت هاي عضو ارايه داده است. يكي مربوط به بالا بردن سطح آگاهي عمومي در كاهش ضايعات از طريق روش هاي جلو گيري از ضايعات است كه البته اين راهكار در درازمدت به بار خواهد نشست و ديگري مربوط به تدوين سياست ها از طرف دولتها است كه اجراي اين سياست ها بعد از تدوين اثرگذاري سريعتري در كاهش ضايعات خواهد داشت.

[1]- http://sharifnews.com/?19060

[۲] - ماهنامه كشاورز شماره 333، تيرماه 1387

-مقدمه:

ژئومرفولوژي عمدتاً به بررسي عوامل موثر درشكل سازندهاي سطحي توجه دارد و به عبارتي ناهمواري هاي زمين را بررسي كرده و علل و عوامل موثر در تغيير شكل آنها و نيز نهشته هاي ناشي از آنها را مورد مطالعه قرار مي دهد از اين رو نتيجه مطالعات ژئومرفولوژي شناسائي اشكال ناهمواري هاي زمين و فرآيندهاي موثردرتغيير شكل است. ويژگي اشكال ناهمواري ها، حاصل دخالت عوامل ناشي از اثر ديناميك دروني وبه ويژه ديناميك بيروني است . از اين رو آندسته از عوارض ناهمواري كه تحت تأثير عوامل فرسايش مسلط بر نواحي پايكوهي شكل گرفته اند از لحاظ ژئومرفولژي مورد شناسائي ومطالعه قرار گرفته اند.

سرانجام با پيگيري مستمر دوست خوبم مهندس درویش جلسه سخنراني آقاي مهندس پيمان كنعان، مدير دفتر انرژي خورشيدي سانا (سازمان انرژيهاي نو ايران) در تالار اجتماعات مؤسسه تحقيقات جنگل‌ها و مراتع كشور در تاريخ 10/4/87 برگزار شد. اگر چه ضرورت استفاده از انرژي لايزال خورشيدي موجود در بيابانهاي ايران بطرق مختلف بارها و بارها به زبان امده که نمونه ای از ان را در اینجا  و اینجا  می توانید ببینید اما كاربردهاي متعدد استفاده از اين انرژي كه در سخنراني امروز اقاي مهندس كنعان عنوان شد اطلاعات بسيار مفيد و كاملتري را در اختيار من و سايرين قرار داد. اما اين سخنراني حاشيه هاي جالب ديگري هم داشت كه لازم مي دانم به انها اشاره كنم

-       خبر خوشحال كننده و نويد بخش اقاي دكتر فرحپور معاون محترم پژوهشي موسسه  مبني بر مطرح كردن موضوع استفاده از انرژي خورشيدي توسط وزير جهاد كشاورزي در هيات دولت براي من نه خوشحال كننده بلكه جاي سئوال داشت البته از اين بابت بايد از اقاي مهندس اسكندري به جاي خود تشكر هم كرد اما تعجب از اين است كه اين موضوع  چرا بايد از طريق وزير جهاد كشاورزي در هيات دولت طرح شود مگر بالاترين مقام متولي اين كار كسي جز وزير نيرو است و يا مگر اطلاعات وزير نيرو در اين مورد كمتر از وزير جهاد كشاورزي است پس چرا اين كار بلكه خيلي پيش تر از طرف وزارت نيرو مطرح نشده است .

-          در پاسخ به سئوالي كه در رابطه با استفاده از اين تكنيك براي چاههاي كشاورزي از اقاي مهندس كنعان كردم ايشان به هدررفت انرژي  بسيار زياد چاههاي كشاورزي بدليل فقدان تاسيسات مناسب ابياري اشاره كردند و گفتند اگر در هدررفت آب كشاورزي تصميم درستي گرفته شود آنگاه انرژي استحصال آب نيز كمتر خواهد شد و امكان كاربرد و استفاده از انرژي خورشيدي فراهم مي شود. در اين راستا بايد به اقاي مهندس كنعان يادآوري كنم كه اين اما و اگرها سالهاي سال است كه وجود دارد آنچنان كه گفته مي شود اگر چند هزار خانوار دامدار ساكن در جنگلهاي شمال از اين عرصه خارج شوند سير صعودي تخريب جنگل كم مي شود، اگر تعداد دام موجود در استفاده از مراتع كه اكنون به بيش از سه برابر ظرفيت آن رسده است به كمتر از نصف تقليل داده شود سير قهقهرايي مراتع كند مي شود ، اگر تكليف 190 هزار حلقه چاه عميقي كه در مناطق ممنوعه حفر شده است روشن شود و اگر ميزان كارآيي مصرف آب در بخش كشاورزي كه به‌طور متوسط حدود 30 درصد محاسبه مي‌شود و راندمان توليد محصول كه حدود 0.6 كيلوگرم به ازاي هر متر مكعب اب براورد مي شود اندكي بيشتر شود و اگر كاهش ضايعات محصولات توليدي كشاورزي از مراحل كاشت تا برداشت و باقيمانده ان كه در سفره خانوار به دليل مطلوب نبودن درست مصرف نمي شود از 30درصد فعلي كمتر شود ضمن آنكه از حدود 760 ميليارد تومان ميزان ضايعات سالانه كشاورزي كاسته مي شود دغدغه امنيت غذایی نيز كمتر خواهد بود و انگاه مسلما انرژي كمتري هم براي استحصال آب مورد نياز اين توليدات مصرف مي شد و سرانجام اگر مشکلاتی که بر اثر تصمیمات نادرست ما بوجود می اید به پای دیگران نگذاریم و مشکلات دولت فعلی را به دولت قبلی و چه بسا دولت اینده را به دولت فعلی ربط ندهیم و باور کنیم که همه ایرانی هستیم و دلمان برای ایرانی اباد و ازاد می تپد و لذا در کارها از خرد جمعی استفاده کنیم استفاده از انرژی خورشیدی که سهل است بلکه در تمام موراد پیشتاز خواهیم بود. به هر روی در حال حاضر بايد با وجود اين اما و اگرها كه به اين زودي ها هم حل نخواهد شد كاري كرد و از اين كارمايه انرژي خورشيدي ارزان قبل از اینکه کشور با بحران انرژی مواجه شود استفاده كرد. باید این حقیقت را بپذیریم که منابع فسیلی انرژی مانند نفت و گاز و ذغال سنگ سر انجام روزی تمام خواهد شد و همیشه دلمان به این منابع خوش نباشد دیری نخواهد پایید که بشنویم کشور ها و جزایر همجوار ما در این موضوع هم از ما سبقت گرفته اند.

-       و بالاخره خبر مسرت بخش پيشگام شدن موسسه تحقيقات جنگلها و مراتع كشور براي استفاده عملي از انرژي خورشيدي به منظور تامين برق مورد نياز ساختمانها و تاسيسات در سالجاري حاصل سخنراني اقاي مهندس كنعان بود گامي كه بايد خيلي پيشتر و در وزارت نيرو برداشته مي شود يادمان باشد كه تهران نيز به لحاظ جغرافيايي در قلمرو بيابانهاي ايران قرار دارد و اين حركت موسسه بعنوان متولي تحقيقات بيابان هاي ايران نيز در راستاي اهداف برنامه هاي راهبردي بخش تحقيقات بيابان-سند چشم انداز 20 ساله جمهوري اسلامي ايران صورت مي گيرد

 نیروی باد، فن آوری استفاده از باد برای تولید برق و يك منبع جدید تامین برق با سریعترین رشد در سطح جهان است. به گفته کارشناسان، پیگیری این روند مستلزم تحقیق و توسعه هرچه بی پروا و التزام دولتها به فراهم آوردن پشتوانه ای اقتصادی برای این فن آوری است. عصر جدید نیروی باد در اواخر دهه هفتاد آغاز شد و نخستین نیروگاه های بادی در دهه هشتاد در کالیفرنیا آغاز به کار کردند. به گفته چارلز مک گاوین (2)، مدیر فنی نیروی باد در "موسسه تحقیقات نیروی برق" (3)، که یک مرکز مستقل غیرانتفاعی برای تحقیقات درباره انرژی های مورد مصرف عمومی و همچنین درباره محیط زیست است، در حال حاضر این صنعت در سطح جهانی سالانه رشدی 20 تا 30 درصدی دارد. او میگوید: "این صنعت در حال رشد است چون نیروی باد در نتیجه رشد شدید حضور آن در بازارها به اقتصادی ترین منبع تامین انرژی قابل تجدید بدل شده است." به گفته رابرت ترشر (4)، مدیر "مرکز ملی نیروی باد" (5) وابسته به وزارت انرژی آمریکا، در "آزمایشگاه ملی انرژی های قابل تجدید" (6) در کلرادو، "در دهه هشتاد، هزینه تولید برق از باد 40 سنت برای هر کیلووات ساعت بود. حالا این هزینه به 4 تا 6 (سنت) برای هر کیلووات ساعت رسیده است اکنون با حاکم کردن نظمی چشمگیر در دو دهه گذشته این هزینه کاهش یافته و در وضعیتی قابل رقابت با سایر فن آوری های مرسوم قرار گرفته است.

فن آوری تولید برق از باد

انرژی بادی عمدتا" توسط توربین های بادی سه پره ای بسیار بزرگ تولید میشود که بر بالای برجک های بلندی قرار میگیرند و مثل پنکه هایی کار میکنند که به حالت عکس در چرخشند. این توربین ها به جای آن که از برق برای ایجاد باد کمک بگیرند، از باد برای تولید برق استفاده میکنند.  باد پره ها را به چرخش در میآورد و پره ها محوری را میچرخانند که به یک ژنراتور متصل است و در نتیجه این چرخش، برق تولید میشود. توربین هایی که در ابعاد صنعتی برای ارائه خدمات عمومی ساخته میشوند قادرند از 750 کیلووات تا 5/1 مگاوات برق تولید کنند. منازل، دیش های ارتباطات راه دور، و پمپ های آب از توربین کوچکی استفاده میکنند که کمتر از 50 کیلووات برق تولید میکند. توربین های بادی سه پره در حالت خلاف جهت باد قرار گرفته و پره هایشان رودرروی باد قرار میگیرد. نوع متداول دیگر توربین بادی توربین دوپره است که در مسیر موافق باد قرار داده میشود.

توربین های بادی در طول دو دهه گذشته به شکل چشمگیری متحول شده اند.

ترشر میگوید: "قطر آرمیچرها در سال 1984 یا 1985 باید 20 متر میبود. حالا قطر آرمیچرها 100 متر است بنابراین حالا از پره های چرخانی حرف میزنیم که مساحتی به ابعاد یک زمین فوتبال را پوشش میدهند. پهنای توربین های بادی امروزی از پهنای بال های یک (هواپیمای) 747 هم بیشتر است." در نیروگاه های بادی یا میادین های بادخیز، مجموعه ای از توربین ها برای تولید برق و انتقال آن به شبکه اصلی برق به هم متصل شده اند. این نیرو از طریق خطوط انتقال و توزیع برق به مصرف کنندگان میرسد.

طراحی میادین بادخیز

بهترین نقاط برای استقرار توربین های بادی مناطقی هستند که بادهای دائمی و شدیدی در آنجا بوزد. "آزمایشگاه ملی انرژی های قابل تجدید آمریکا" نقشه های بادنشانی برای مناطقی در نقاط مختلف دنیا تهیه کرده که سرعت وزش باد در آن مناطق را در طول سال با استفاده از ایستگاه های کنترل و همچنین الگوهای هواشناسی محاسبه و ارائه میکنند. در مورد برخی مناطق خاص، میانگین سرعت سالانه باد برای محاسبه میزان تولید انرژی بادی به وسیله آرمیچر توربین بادی در هر متر مربع مورد استفاده قرار میگیرد. در نتیجه محاسبات مربوط به انرژی نهفته در باد، مناطق جغرافیایی کوچکی به مساحت یک مایل مربع از لحاظ حجم نیروی بادی از 1 تا 7 درجه بندی میشوند و شماره ۷ نشانگر منطقه ای است که شدیدترین وزش باد را دارد. طراحان از این اطلاعات برای طراحی بهترین میادین بادخیز استفاده میکنند.  مناطقی که درجه 3 یا بالاتر را کسب کنند گزینه هایی برای طراحی میادین بادخیز محسوب میشوند. مناطق دارای درجه 2 یا بالاتر هم مکان های مناسبی برای استقرار ژانراتورهای بادی کوچک به شمار میروند. سازمان ملل نیز در حال تهیه نقشه های بادنشان است. "ارزیابی منابع انرژی خورشیدی و بادی" (7) یک پروژه چهارساله برای ترسیم نقشه منابع انرژی های خورشدی و بادی در 13 کشور در حال توسعه است در نتیجه این برنامه، تا کنون منابع بالقوه ای برای تولید هزاران مگاوات برق در منابع انرژی قابل تجدید در آفریقا، آسیا، و آمریکای جنوبی و مرکزی کشف شده است. بنا بر اعلامیه رسمی سازمان ملل، این سازمان در حال هماهنگ سازی "برنامه زیست محیطی" (8) خود یا پروژه مذکور از طرق 25 نهاد در سرتاسر دنیاست. نتایج این پروژه نقشه کشی در کشورهای مختلفی از جمله نیاکاراگوئه، گواتمالا، و سریلانکا اقدامات عملی را در پی داشته است. در غنا، بیش از 2000 مگاوات انرژی بالقوه بادی، به ویژه در مناطق مرزی این کشور با توگو، کشف شده است. این پروژه پژوهش هایی را در بنگلادش، برزیل، چین، کوبا، السالوادور، اتیوپی، هندوراس، کنیا و نپال به اجرا در آورده است. نهادهای همکار این پروژه سازمان ملل "آزمایشگاه ملی انرژی های قابل تجدید" و "ناسا" هستند.

رشد رواج انرژی باد در سطح بین المللی

به گفته مک گاوین، استفاده از انرژی باد در سطح بین المللی نیز در حال افزایش است. کارخانجات اصلی ساخت توربین ها بادی در دانمارک قرار دارند، و کارخانجاتی هم در هند، آلمان، اسپانیا، و ژاپن تاسیس شده اند. او در مورد انرژی استخراج شده از نیروگاه های بادی مستقر میافزاید: "تا به حال آلمان در رتبه اول قرار داشته – 17000 مگاوات از مجموع 47000 مگاواتی که ظرفیت کل نیروگاه های بادی مستقر در سرتاسر جهان محسوب میشود. اسپانیا در مرتبه دوم و ایالات متده در رتبه سوم قرار گرفته اند." ترشر، مدیر "آزمایشگاه ملی انرژی های قابل تجدید"، میگوید که "پروتکل کیوتو" (9) – توافق نامه ای بین المللی بین 141 کشور برای کاهش انتشار دی اکسید کربن و پنج گاز گلخانه ای دیگر – استفاده از انرژی بادی را در کشورهای اروپایی افزایش داده، و دولت های اروپایی یارانه هایی برای افزایش ظرفیت نیروگاه های بادی مستقر در نظر گرفته اند."پروتکل کیوتو"، به عنوان متمم "چارچوب اصولی سازمان ملل در مورد تغییرات جوی" (10)، از 16 فوریه به اجرا گذاشته شد. ایالات متحده از امضاکنندگان این پروتکل نیست.به گفته ترشر، در ایالات متحده ظرفیت تولید برق در نیروگاه های بادی مستقر در این کشور 6700 مگاوات از مجموعه 800000 مگاواتی است که نیاز کلی کشور به نیروی برق محسوب میشود. او میگوید: "در حال حاضر، باد کمتر از 1 درصد نیاز کشور به نیروی برق را تامین میکند. این رقم در مقایسه، برای دانمارک 20 درصد و برای آلمان حدود 6 درصد است."

نیروگاه های دریایی

ترشر میافزاید، همه کشورهای اروپایی نیروگاه های بادی مستقر دارند، اما در بعضی از آن ها مکان های مناسب برای استقرار توربین ها در خشکی رو به اتمام است. "آن ها اکنون در حال انتقال دادن توربین ها بادی به سمت مناطق ساحلی اند. برنامه فعلی اتحادیه اروپا استقرار نیروگاه های بادی با ظرفیت 50000 مگاوات در مناطق ساحلی، در آب های کم عمق، تا سال 2025 است." توربین های بادی دریایی، که در مراحل اولیه طراحی به سر میبرند، در مقایسه با توربین های روی خشکی گرانتر و نصب و نگهداری آن ها سختتر است. توربین های دریایی باید در برابر امواج و تغییرات آب و هوا پایدار، و در برابر محیط فرساینده مقاوم باشند. نیروگاه های دریایی دو مزیت دارند، یکی این که میتوان آن ها را بزرگتر از توربین های روی خشکی ساخت و بنابراین حجم برق تولیدی در هر توربین افزایش مییابد، و دیگر این که در سطح دریاها بادهای بیشتر و عظیمتری میوزد.ایالات متحده هیچ نیروگاه بادی ای در دریا مستقر نکرده، اما دو پروژه برای راه اندازی این نیروگاه ها در سواحل شمال شرقی کشور در مرحله برنامه ریزی است. به گفته ترشر، در جریان اظهارات رسمی خود در "کمیته سنای آمریکا در مورد انرژی و منابع طبیعی" (11) در 19 آوریل، با توسعه فن آوری های مربوط به نیروگاه های بادی دریایی به طور بالقوه تا سال 2025 میتوان 70000 مگاوات برق حاصل از نیروی باد را به شکبه برق کشور تزریق کرد که این رقم ده برابر سطح فعلی است. به گفته او، برق تولیدی از نیروگاه های بادی دریایی در سرتاسر جهان 600 مگاوات است و این نیروگاه ها همگی در آب هایی با عمق کمتر از 20 متر استقرار یافته اند. با تدوین یک برنامه تحقیق و توسعه میتوان با ساخت سکوهای شناوری مشابه سکوهای مورد استفاده برای دکل های حفاری دریایی، امکان استقرار توربین ها در آب های عمیقتر را هم فراهم کرد. به گفته او، هدف چنین برنامه ای دستیابی به انرژی بادی با هزینه 3 تا 4 سنت برای هر کیلووات ساعت برق تا سال 2020 است

ترشر میگوید: "در حال حاضر، هزینه تولید برق از نیروی باد برای یک سایت معمولی 4 تا 6 سنت برای هر کیلووات ساعت است. این هزینه خیلی زیاد به نظر نمیرسد چون متوسط هزینه تولید برق در ایالات متحده حدود 8 سنت برای هر کیلووات ساعت است، و این رقم البته هزینه تامین تجهیزات ژنراتورها و هزینه سوخت را هم شامل میشود." سوخت مولدهای برق میتواند، با توجه به محل استقرار نیروگاه، سوخت های فسیلی ای مثل نفت، انرژی هسته ای، ذغال سنگ یا گاز طبیعی، یا منابع انرژی قابل تجدیدی مثل آب یا باد، یا ترکیبی از این ها باشد.  به گفته ترشر، مشکل استفاده از نیروی باد این است که باد یک منبع موسمی است، و بنابراین به توربین های بادی منابع همیشه قابل اتکایی برای تولید برق نیستند. او میگوید: "برای آن که توربین های بادی جدی گرفته شوند باید برق آن ها ارزانتر از بهای نفت باشند." در ایالات متحده "برق تولید شده از توربین های آبی خیلی ارزان است – 3 تا 4 سنت برای هر کیلووات ساعت. این رقم برای ذغال سنگ احتمالا" 2 تا 3 سنت برای هر کیلووات ساعت است. این رقم برای گاز طبیعی حدود 5 تا 6 سنت برای هر کیلووات ساعت است، و بنابراین با توجه به بهای فعلی گاز طبیعی، باد فقط میتواند با آن رقابت کند."اهمیت تخفیف های مالیاتی آمریکا ترشر توضیح میدهد که نیروی باد تنها در صورتی میتواند وارد چرخه رقابت شود که برای دست اندرکاران صنعت فن آوری باد تخفیف مالیاتی در نظر گرفته شود. چنین تخفیفی – 9/1 سنت برای هر کیلووات ساعت برق تولیدی – در حال حاضر در ایالات متحده لحاظ میشود اما مدت اجرای آن در 31 سپتامبر منقضی خواهد شد.به گفته او، "زمانی که تخفیف مالیاتی برقرار باشد صنعت باد با سرعت بسیار زیاد گسترش مییابد چون برای مردم سودآور است. اگر تخفیف مالیاتی منقضی شود و کنگره آن را تجدید نکند، این رشد و توسعه کلا" متوقف خواهد شد." به گفته مک گاوین، مدیر فنی نیروی باد در "موسسه تحقیقات نیروی برق"، این موسسه بازار پرافت و خیزی برای فن آوری باد در ایالات متحده فراهم کرده است. "در سال 2003، نیروگاه هایی با ظرفیت 1600 مگاوات تاسیس شد، سال قبل از آن این رقم 400 مگاوات بود. کنگره تخفیف مالیاتی را تا پایان سال 2005 تمدید کرده، و من مطمئنم این این رقم امسال به 2000 خواهد رسید." او میگوید، در واقع، "به خاطر حجم تقاضای موجود در ایالات متحده در این سال تقویمی، کل تولید برق توربین های بادی در سال 2005 پیش فروش شده است. این امر تا حدودی به این دلیل است که ایالات متحده خط مشی مستمری در مورد تخفیف مالیاتی برای انرژی باد و سایر انرژی های قابل تجدید ندارد." به گفته ترشر، هدف "مرکز ملی فن آوری باد" کامل کردن ساختار توربین های بادی و پایین آوردن هزینه تولید برق از باد تا 3 سنت برای هر کیلووات ساعت ظرف 10 سال آینده برای نیروگاه های بادی سطح متوسط (درجه 4) در مناطقی است که باد در آنجا در ارتفاع 10 متر از سطح زمین و با سرعت 13 مایل (21 کیلومتر) در ساعت میوزد.او میگوید که ایالات متحده از قبیل مناطق بسیار دارد. "ایالات متحده منابع باد سرشاری دارد. ما زمین های بادخیز فراوان و منابع بادی بسیار سرشاری در نواخی ساحلی داریم."ترشر میگوید که باد لزوما" در زمان و مکان مناسب نمیوزد، "اما اگر هروقت که امکانش باشد از باد استفاده کنید، با این کار در مصرف سوخت صرفه جویی کرده و انتشار گازهای گلخانه ای را کاهش داده اید. با پیدا کردن فرصتی برای استفاده از باد، در واقع جو را پاکیزه میکنید."

1. Cheryl Pellerin
2. Charles McGowin
3. Electric Power Research Institute
4. Robert Thresher
5. National Wind Technology Center
6. National Renewable Energy Laboratory (NREL)
7. Solar Wind and Energy Resource Assessment (SWERA)
8. U.N. Environment Programme
9. Kyoto Protocol
10. U.N. Framework Convention on Climate Change
11. U.S. Senate Committee on Energy and Natural Resources

  http://usinfo.state.gov/

از قرار معلوم در پي سفرهاي برون استاني رياست محترم جمهوري اسلامي ايران قراداد احداث سدي در نيكاراگوئه به امضا رسيده است كه اعتراض برخي از مردم منطقه احداث سد را بر عليه ايران بر انگيخته است.  گزارش مشروحتر اين خبر را سايت تابناك منتشر كرده است   

لطف دولت ايران به مردم نيکاراگوئه در احداث نسيه يک سد براي تأمين برق آنان، با جنجال عجيب برخي گروه‌ها در اين کشور روبه‌رو شده است.
به گزارش سرويس بين‌الملل «تابناک»، در پي قطعي شدن برنامه سرمايه‌گذاري 200 ميليون دلاري ايران براي ساخت يک سد در نيکاراگوئه که بخش اعظم انرژي آن از سوخت‌هاي فسيلي تأمين مي‌شود، برخي از مردم منطقه ساخت سد به جاي تشکر از ايران، کشورمان را به همين خاطر مورد هجمه قرار داده‌اند.
درحالي که هنوز نيکاراگوئه و پارلمان اين کشور قيمت تضمين شده فروش هر کيلو وات ساعت برق توليدي اين نيروگاه برق ـ آبي را براي ايران مشخص نکرده‌اند، بسياري از مردم مناطق همجوار سد که خانه‌هاي آنها زير آب پشت سد قرار مي‌گيرد، ايران را به دليل سرمايه‌گذاري در احداث اين سد مورد سرزنش قرار مي‌دهند.
اين پروژه سدسازي در کنار ديگر پروژه‌هاي سرمايه‌گذاري ايران در کشورهاي آمريکاي لاتين است که نيکاراگوئه قرار است در ازاي آن، به مدت چند سال به ايران قهوه صادر نمايد و با ارسال حدود 200 ميليون دلار قهوه به ايران، بازپرداخت اين سرمايه‌گذاري را انجام دهد.
آنها مي‌گويند، اين سد تعداد زيادي از خانه‌هاي مسکوني و آپارتمان‌هاي آنها را نابود مي‌کند و اهالي و مردمان اين مناطق مجبورند براي زندگي به کوهستان‌ها پناه ببرند.
«آگوستا آرتولا» رهبر گروه مخالفين احداث سد که رهبري 30 هزار کشاورز، گله‌دار و چوپان نيکاراگوئه‌اي را به عهده دارد، مي‌گويد: در صورت احداث سد، ما مجبوريم در جزيره زندگي کنيم!
دانيل اورتگا، رئيس‌جمهور نيکاراگوئه براي اولين بار اعلام نمود که اين سد باعث جابجايي بسياري از روستاييان خواهد شد و ما به همه آنها پول زمين‌هايشان را خواهيم داد.
اما رهبران مخالفين که احتمالا از سوي محافلي تحريک شده‌اند، مي‌گويند: اگر دولت مي‌خواهد پولي بدهد، بهتر است هم اکنون بدهد که ما قول آنها را قبول کنيم.
اين سد قرار است در منطقه «سن اندراس دبوبوکه» روي رودخانه «توما» ساخته شود و اهالي بومي آنجا به کوه‌هاي بلند و پوشيده از ابر منتقل خواهند شد که ده ساعت با «ماناگوا» پايتخت نيکاراگوئه فاصله دارد.

کاندیداهای امسال ریاست جمهوری در بسیاری از موارد با یکدیگر اختلاف نظر دارند. اما در میان تمامی چالش های مورد بحث که آمریکا در پیش رو دارد، هر سه کاندیدا بر اهمیت موضوع تغییرات آب و هوایی موافق هستند.

                                                                                                 ........ادامه مطلب

    نقش آب در مهار بيابانزايي:  

همانطور كه قبلا گفته شد دو جلوه اساسي آب در رابطه با بيابانزايي؛ جاري شدن سيلاب از بالادست حوضه و تجمع آن در پاياب آنهم پس از آلوده شدن به املاح گچ و نمك در طول مسير است و ديگري برداشت بيش از حد مجاز آب و در نتيجه افت سطح سفره هاي آب زيرزميني و عواقب بعدي آن است. از اين رو چنانچه تمهيداتي براي مهار و كنترل سيلاب در بالادست حوضه آبخيز انديشيده شود از عوافب بعدي آن كه منجر به بيابانزايي مي شود كاسته خواهد شد. اين موضوع رابطه نزديك و هماهنگ آبخيزداري و بيابان زدايي را نشان مي دهد. موضوعي كه متاسفانه در بخش هاي اجرايي و بعضا تحقيقاتي كمتر بدان توجه مي شود. چه، هر يك از بخش هاي مربوطه از سالها پيش عمليات آبخيزداري و مهار بيابان زايي را در گستره كاري خود بدون تعريف سرفصل هاي كاري مشترك انجام مي دهند ولي كماكان هر بخشي و بويژه بخش بيابانزدايي بدون توجه به مناطق بالادست حوضه هاي آبخيز عمليات خود را در مناطق پايين دست متمركز كرده است.  لذا ذكر اين موارد براي توجه و امعان نظر به مناطق بالادست حوضه هاي آبخيز جهت برنامه هاي مهار بيابان زايي است. اقدامي كه تا كنون از طرف بخشهاي اجرايي به آن توجه كافي نشده و صرفا عمليات مهار بيابان زايي در محل بروز و ظهور آثار اين پديده جستجو شده است. از اين رو  و برخلاف تصور هرگونه اقدامي كه در مناطق بالادست حوضه هاي آبخيز براي جلوگيري از بروز و تشديد سيلاب صورت گيرد مي تواند عملي در جهت مهار بيابانزايي قلمداد شود خواه اين كار توسط بخش آبخيزداري وزارت جهاد كشاورزي باشد و يا وزارت نيرو . لذا تعامل هرچه بيشتر اين واحدهاي درون و برون سازماني براي هم افزايي امور مربوط به آبخيزداري و مهار بيابانزايي آنهم در زماني كه تمامي دستگاههاي دولتي براي ارايه برنامه هاي راهبردي سند چشم انداز 20 ساله جمهوري اسلامي ايران (افق 1404) بسيج شده اند يكي از ضروريات كار است.

عمليات آبخيزداري در جهت مهار بيابانزايي است :

آبخيزداري و مديريت كاربري اراضي در درجه اول نقش پيشگيري سيلاب را تاقبل از تشكيل آبراهه هاي بزرگ و توليد رواناب و رسوب قابل ملاحظه درمحلي كه بارش نازل ميشود برعهده دارد چرا كه بررسي فرايند توليد رواناب و سيلاب به خوبي روشن مي سازد كه غير از ويژگيهاي رگبارش و يا ذوب برف و برخي اختصاصات نسبتا" پايدار حوضه آبخيز، مي توان در سايرمولفه ها نظير نفوذ، ظرفيت ذخيره ، تبخير و تعرق، افزايش زمان متمركز و يا انتقال رواناب تغييراتي را براي كاهش دبي اوج و يا حجم سيلاب بوجود آورد بنا براين يكي از مهمترين عملكردهاي عمليات آبخيزداري افزايش ميزان نفوذ و كاهش سرعت رواناب سطحي توام با حفظ آب و خاك درسطح حوضه مي باشد. مديريت صحيح اراضي از جمله رعايت اصول درست و علمي كشاورزي در اراضي شيبدار و متناسب باعمق وحاصلخيزي خاك توام با انتخاب گونه يا گونه هاي مناسب و سازگار نقش بسيار مفيد و مثبتي در افزايش ميزان خلل وفرج ، نفوذ و كاهش سرعت رواناب سطحي و آبراهه اي دارد. از جمله اين عمليات مي توان به كشت نواري و درجهت عمود برشيب دامنه ها، رعايت حدود شيب مناسب براي انواع زراعت ها وهمچنين تناوب زراعي را برشمرد. عمليات بيولوژيك همگام با عمليات مكانيكي سازه اي آبخيزداري نظير بانكت بندي ، تراس بندي و ساير روشهاي ذخيره نزولات در دامنه ها و احداث بندهاي اصلاحي و حفاظتي در آبراهه ها تاثير چشم گيري در افزايش نفوذ و كاهش سرعت جريانهاي سطحي و آبراهه اي به خصوص در سيلابهاي كوچك و متوسط دارد. بديهي است پس از انجام عمليات برشمرده فوق، از رواناب اضافي جاري شده از سراب حوضه مي توان در پاياب حوضه در جهت پخش و گسترش سيلاب استفاده كرد. بنابراين در حال حاضر عمده عمليات آبخيزداري براي مهار آب و سيلاب در دو قسمت از حوضه هاي آبخيز صورت مي گيرد.

الف- مديريت وكاربري حوضه در سراب (برای کاهش سیلاب)

همانطور كه ديده مي شود عموما كارهايي كه در سراب حوضه هاي آبخيز صورت مي گيرد بيشتر مربوط به مديريت و كاربري حوضه است در واقع مدیریت و كاربري اراضي همان اقداماتي است كه برای حفاظت از آب وخاك و درنهايت كاهش سيلاب و رسوب )كاهش و مهار خسارات سيل) انجام می شود در اين مورد دو هدف كلي زير مورد توجه قرار مي گيرد

1-ایجاد و توسعه پوشش گياهي به منظور افزايش نفوذ پذيري و ذخيره رطوبت،

2- عمليات سازه اي كوچك و متوسط در آبراهه ها براي كاهش فرسايش و افزايش ذخيره آب.

با توجه به توضيحات مشروحي كه  فوقا بدان اشاره شد تامين دو هدف فوق از نظر آبخيزداري كه سبب نفوذ آب به سفره هاي آب زيرزميني و جلوگيري از فرسايش خاك و انباشت آن در پاياب حوضه مي شوند، هر يك به نوعي منجر به مهار بيابان زايي مي شود

ب-پخش و گسترش سیلاب در پایاب حوضه

بطور معمول پخش و گسترش سيلاب با اهداف زير انجام مي گيرد:

1- تغديه مصنوعي آبخوانها به منظور جلوگيري از:

Ø        پيشروي آبهاي شور در  لايه هاي آب شيرين

Ø         نشست زمين

2-تثبيت شن هاي روان با استفاده از مواد معلق موجود در سيلاب مانند لاي، رس و مواد آلي،

3- آبشويي خاكهاي شور،

4- احياي زمين هاي فرسايش يافته از طريق ايجاد بندهاي خاكي،

5- احياي مراتع و پوشش گياهي منطقه و درختكاري بمنظور ايجاد بادشكن،

با نگاهي به اهداف پخش سيلاب متوجه مي شويم كه تمام سرفصل هاي كاري مربوطه هر يك به نوعي در جهت مهار بيابان زايي است

در يك نتيجه گيري كلي مي توان گفت، اجراي طرح هاي آبخوانداري و پخش سيلاب ، تغذيه مصنوعي ، ارتقا و بهبود كيفيت و كميت آبياري براي جلوگيري از اسراف و اتلاف آب و همچنين برخي اقداماتي كه مستقيما در اختيار وزارت نيرو مي باشد از جمله جلوگيري از بهره برداري و انسداد چاههاي غير مجاز، كنترل بهره برداري چاههاي داراي پروانه و امثال آن راهكارهايي براي جلوگيري از پديده بيابان زايي محسوب مي شوند. بنا براين از نظر علوم مربوطه عرصه كاري عمليات آبخيزداري و بيابان زدايي نمي تواند جداي از هم باشند و در عمل نيز مديريتي درست و كارآمد است  كه بتواند هرچه بيشتر ديدگاهها و تعاملات درون و برون سازماني را به هم نزديك كند. مشكلي كه هم اكنون بوضوح در سطوح مختلف سازماني ديده مي شود .